Documentatie

Vlaamse Regering | Regeerakkoord 2019-2024

RAB/BKO lichtte het regeerakkoord van de nieuwe Vlaamse Regering (legislatuur 2019-2024) door en lijst hier de meest concrete passages op die het kunst- en cultuurbeleid aangaan met onderaan een persoverzicht.


[Een Franse vertaling van dit artikel wordt zo vlug mogelijk online geplaatst. / Une traduction française de cet article sera mise en ligne dès que possible.]


Samenstelling van de regering

De nieuwe minister van Cultuur in de Vlaamse Regering is minister-president Jan Jambon (N-VA). Daarnaast is hij ook minister van Buitenlands Beleid, Ontwikkelingssamenwerking en ICT.

Minister van Brussel is Benjamin Dalle (CD&V). Benjamin Dalle heeft ook Jeugd en Media in zijn portefeuille.

De volledige samenstelling van de Vlaamse regering vindt u hier >>>


Regeerakkoord

Het Vlaamse regeerakkoord stelt voor onder de titel "Een zelfbewust Vlaanderen" (p.11) om een Vlaamse canon op te stellen, "een lijst van ankerpunten uit onze Vlaamse cultuur, geschiedenis en wetenschappen, die zowel in het onderwijs als in het kader van inburgeringstrajecten ter ondersteuning gebruikt worden." Verder kijkt de Vlaamse Regering ook uit naar "een museum dat onze Vlaamse geschiedenis en cultuur voor het brede publiek ontsluit." Ook de VRT draagt bij aan de Vlaamse identiteit, klinkt het.

Op p. 25 wordt er onder het hoofdstuk over Onderwijs (p.17) het Deeltijds Kunstonderwijs kort vermeld en opnieuw het Vlaamse canon:

  • "Het Deeltijds Kunstonderwijs kent een toenemend succes. Het decreet Deeltijds Kunstonderwijs wordt geëvalueerd en zo nodig bijgestuurd om tot een rationeel onderwijsaanbod te komen.
  • We stellen in navolging van Nederland een Canon van Vlaanderen op. Deze werkt met vensters: personen, gebeurtenissen en cultureel erfgoed laten samen het verhaal van de historische en culturele ontwikkeling van Vlaanderen als Europese natie zien. De Canon wordt samengesteld door een onafhankelijke en pluralistisch samengestelde wetenschappelijke commissie en is in de eerste plaats bedoeld ter ondersteuning voor het onderwijs en, in aangepaste vorm, van de inburgeringscursus voor onze nieuwkomers."

Onder het hoofdstuk "Cultuur, Jeugd en Sport" (p.169):

  • Cultuur is ook erfgoed en vrijetijdsbeleving en zelfs internationale diplomatie. Vlaanderen kan pas echt stralen als het ook cultureel straalt. De Vlaamse Meesters – uit heden en verleden en in alle creatieve richtingen – moeten het uithangbord worden van de grootsheid die Vlaanderen in zich heeft.
  • "Vlaanderen kent een rijk landschap aan culturele amateurverenigingen die ook onze aandacht verdienen. De amateurkunsten hebben een grote meerwaarde binnen het culturele veld en zijn een verrijking voor heel veel Vlamingen.. We stimuleren verdere samenwerkingen op het terrein tussen de professionele kunsten, de amateurkunsten en deeltijds kunstonderwijs. We hebben ook oog voor nieuwe cultuurvormen zoals o.a. “urban culture”."
  • "Voor Kunstorganisaties die op Vlaams niveau ondersteund worden, willen we de lat hoog blijven leggen. Zowel op artistiek als zakelijk vlak moet een internationaal niveau de ambitie zijn. Daarbij willen wij blijvend scherpe keuzes maken. De grote kunstinstellingen van de Vlaamse Gemeenschap blijven omwille van hun internationale artistieke niveau, bereik en omvang de artistieke topambassadeurs die Vlaanderen internationaal mee op de kaart zetten. Zij moeten toonaangevend zijn inzake kwaliteit, publiekswerking, cultureel ondernemerschap en management en bieden talent ontplooiingskansen aan."
  • "Daarnaast bieden we een antwoord op de legitieme vraag van een aantal structureel verankerde kunsthuizen voor een grotere financiële zekerheid op lange termijn. We passen hiervoor het kunstendecreet aan."
  • "Het projectenbeleid geeft ontwikkelingskansen aan opkomend talent, maar dit mag er niet toe leiden dat de illusie wordt gecreëerd dat dit automatisch leidt tot een structurele subsidie. Bij de beoordeling gebeurt de selectie prioritair in functie van het potentieel om een internationaal niveau te bereiken. Selectiever kiezen moet ook leiden tot een betere ondersteuning voor diegene die de norm halen."
  • De nieuwe Vlaamse Regering verwijst rechtstreeks naar Kanal - Centre Pompidou in het akkoord: "Voordat een samenwerking met Kanal in Brussel kan worden uitgebouwd, moet Kanal ook een duidelijke Vlaamse stempel dragen, zowel naar uitstraling als binnen de organisatiestructuur, inclusief in zake de normen van deugdelijk bestuur, zoals we ook blijven inzetten op het goed werkende samenwerkingsmodel van Flagey."
  • Over cultureel erfgoed: "We versterken de financiële inhaalbeweging die in de vorige regeerperiode is ingezet. Daarnaast is er binnen deze sector ook een noodzaak om te komen tot een beter management en een beter zakelijk beleid van verschillende erfgoedinstellingen. Dit alles moet in samenspraak met de lokale besturen worden opgenomen. We werken verder aan Inventaris Vlaanderen voor immaterieel cultureel erfgoed."
  • "We nemen een regierol op voor een afgestemd depotbeleid dat niet enkel inzet op nieuwe bewaarplaatsen om te borgen maar na waardering en inventarisatie, ook resulteert in herbestemmen en afstoten. We doen dit samen met specifieke partners en lokale besturen en gezamenlijk voor cultureel en onroerend erfgoed. In het kader van dit depotbeleid is er ook aandacht voor de collecties van herbestemde kerken."
  • "Door de eeuwen heen heeft Vlaanderen steeds op cultureel vlak een voortrekkersrol ingenomen. Om deze positie te behouden en te versterken werken we een regeling uit voor internationale bruiklenen die onze musea in staat stelt om zich als volwaardige partner te profileren bij het opzetten van internationale tentoonstellingen, en die een belangrijke hefboom vormt voor de werking en het imago van onze erfgoedsector."
  • "Vlaanderen beschikt over grote en zeer interessante private collecties. We stimuleren het overleg tussen deze verzamelaars en onze musea. We gaan na in welke mate en onder welke voorwaarden deze collecties aan het brede publiek kunnen getoond worden, met respect voor het publiek karakter van onze musea. Ter versterking van het Vlaamse topstukkenbeleid onderzoeken we de mogelijkheden van een private topstukkenstichting."
  • "We werken een modernisering uit van de reeds bestaande regeling inzake de inbetalinggeving van kunstwerken om zo de collectie van de Vlaamse Gemeenschap met topstukken en sleutelwerken te verrijken."
  • "We blijven inzetten op de verbreding, en verdieping van de vrijetijdsparticipatie van alle Vlamingen. Daarvoor zal Vlaanderen de Uitpas verder aanbieden als opstap aan alle geïnteresseerde lokale besturen. We geven de museumpas alle kansen."
  • "De aandacht voor cultureel ondernemerschap wordt versterkt. De huidige instrumenten (cultuurloket, cultuurkrediet, kunstkoopregeling…) worden verdergezet, geëvalueerd en waar nodig versterkt. Het secundair kunstonderwijs (KSO), maar ook de artistieke hogescholen en universitaire opleidingen, zetten in op cultureel ondernemerschap. We onderzoeken verder de mogelijkheden om private en publieke partners nauwer te betrekken."
  • "Het decreet bovenlokale cultuurwerking is sinds 1 januari 2019 van kracht. We leggen bij de beoordeling van aanvragen sterk het accent op het transversale aspect. We blijven samenwerking tussen organisaties en lokale besturen en/of intergemeentelijke samenwerkingen hierin aanmoedigen. We monitoren en evalueren de eerste uitrol van dit decreet op het terrein en passen desgevallend aan."
  • "Het nieuwe circusdecreet voorziet in de ondersteuning van alle facetten van een geïntegreerd circusbeleid met als doel een antwoord te bieden op de groeiende Vlaamse en internationale dynamiek en professionalisering van deze sector."
  • Ook Kaaitheater wordt vernoemd: "De grote zaal van het Kaaitheater wordt gerenoveerd en op de site wordt ook een tweede zaal voor kleinere producties en extra presentatieruimte gerealiseerd."
  • Nog meer Brussels nieuws in het akkoord: de nieuwe Vlaamse Regering schrijft ook dat ze aandringt bij de federale regering op de overdracht van het Amerikaans Theater voor de creatie van een 'nieuwe Vlaamse culturele pool'. "Dit moet leiden tot een theaterzaal met een capaciteit van 1.200 zitjes die het mogelijk moet maken om een aantal grotere dans-, theater-, en muziekproducties op rendabele wijze naar Brussel te halen. Tevens beogen we daarmee een broedplek voor jong artistiek talent waar ze kunnen creëren, leren en onderling uitwisselen. Na overdracht zal de coördinatie van dit project gebeuren door de Ancienne Belgique."
  • "De digitalisering van de cultuursector blijft een aandachtspunt. Daartoe verlengen we de opdracht van Publiq en VIAA. We voeren een éénduidig beleid dat versnippering tegengaat, meerwaarde biedt aan de cultuuraanbieder- en gebruiker en werkt in een gezond businessmodel."
  • "We zetten de efficiëntie-oefening in de culturele bovenbouw verder, zodanig dat er meer budget naar de basiswerking kan vloeien."
  • De Regering wijdt een langere alinea aan sociaal-cultureel werk en de subsidiëring in die sector: "[...] Initiatieven die zich terugplooien op etnisch-culturele afkomst worden daarbij niet meer gesubsidieerd. Tevens zal de toekomstige subsidiëring gebaseerd zijn op de uitgevoerde visitatie, de strikte toepassing van de beoordelingscriteria en de inpassing in een landschapstekening. Deze drie elementen staan elk op zich en vormen het afwegingskader. [...] Bij de subsidiekeuzes en -beslissingen houden we zoals nu reeds voorzien in het decreet rekening met de breedte van het draagvlak en de maatschappelijke relevantie van de organisatie, zoals het actief betalend ledenaantal of de reële werking, organisatie en aanwezigheid op het terrein. De aanpassing van het decreet wijzigt het geplande tijdskader niet. Zoals bij andere cultuurdecreten houden we bij de subsidietoekenning rekening met adviezen van externe experten, maar blijft de finale inhoudelijke afweging van de regelgevend vastgelegde beleidsdoelstellingen en criteria en het bepalen van het subsidiebedrag zelf binnen het budgettaire kader zonder beperking autonoom berusten bij de regering. We passen in functie daarvan ook de adviesprocedures en de regels voor de bepaling van het subsidiebedrag in het decreet aan."
  • Het hoofdstuk eindigt met de aankondiging van een verdere versterking van de Vlaamse identiteit "via een extra investering in het Vlaams Audiovisueel Fonds en in het Vlaams Fonds voor de Letteren". "We blijven tevens inzetten op de promotie in binnen- en buitenland van onze Vlaamse creaties en auteurs. We zetten bij beide fondsen in op de versterking van de samenwerking met Nederland. We werken verder aan een gedragen én duurzaam taal- en leesbevorderingsbeleid over diverse beleidsdomeinen heen."

Vanaf p. 276 heeft Brussel een eigen hoofdstuk in het akkoord, met als ondertitels: "Vlaamse hoofdstad", "Vlaamse partners", "Vlaamse dienstverlening", "Muntpunt", "Cultuur en toerisme", "Inburgering en taal", "Onderwijs", "Welzijn", "Sport", "Media", "Vlaamse feestdag" en "Overleg met andere overheden". Hieronder citeren we de meest relevante passages uit het Brusselse hoofdstuk wat cultuurbeleid betreft.

Vlaamse hoofdstad (p.276)

  • "We blijven investeren in onze gemeenschapsbevoegdheden in Brussel. De Brusselnorm staat centraal bij het investeren in infrastructuur en dienstverlening ten behoeve van de Brusselaars. De Vlaamse Gemeenschap beschouwt voor haar beleid in Brussel 30% van de Brusselse bevolking als haar doelgroep en besteedt minstens 5% van de Vlaamse middelen voor gemeenschapsbevoegdheden aan beleid in en voor Brussel."
  • "Het kan echter niet de bedoeling zijn dat enkel de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) de zorg voor een Nederlandstalige dienstverlening dragen. We dringen er bij de andere besturen op aan om hun wettelijke verplichtingen na te leven en te zorgen voor een werkelijk doorleefde tweetaligheid. In overleg met de VGC en andere partners zoeken wij naar een manier voor een betere opvolging en gevoeligheid voor de naleving van de taalwetgeving."
  • "We behouden de “Brusseltoets” als beleidsinstrument. De Vlaamse minister bevoegd voor Brussel ziet hierop toe. Daarbij worden Vlaamse decreten en besluiten getoetst op de toepasbaarheid in Brussel en op de band van Brussel met Vlaanderen. Indien uit deze toets blijkt dat dit nodig is, wordt de regelgeving aangevuld met “Brussel-paragrafen”."

Vlaamse partners (p.277)

  • Het Vlaams Gemeenschapsbeleid in Brussel moet een overlegd en geïntegreerd beleid zijn. In dat opzicht is de relatie met de VGC essentieel. De VGC een lokaal bestuur wiens beslissingen onder toezicht vallen van de Vlaamse gemeenschap maar partnerschap is het uitgangspunt. In overleg worden de strategische doelstellingen bepaald, met duidelijke aansturingslijnen en klare taakafspraken. Hierbij wordt vanzelfsprekend toegezien op de correcte besteding van de middelen door de VGC. Daarbij werken we ook verder aan een modern begrotings- en rekeningstelsel voor de VGC. Evengoed veronderstelt een goed partnerschap dat het beleid van de VGC niet indruist tegen dat van de Vlaamse overheid

Vlaamse dienstverlening (p.278)

  • We wenden de middelen uit het Brusselfonds binnen de door de Vlaamse Regering bepaalde
    prioriteiten en in alle transparantie aan om de Nederlandstalige voorzieningen in Brussel te 279 versterken en om zinvolle proefprojecten te ondersteunen. Hierover wordt door de Vlaamse minister bevoegd voor Brussel regelmatig aan de regering gerapporteerd. 
  • We blijven inzetten op de herkenbaarheid van het Vlaams netwerk in Brussel. Vlaamse dienstverlening, of die nu door de Vlaamse Gemeenschap of door de VGC wordt aangeboden, is een kwaliteitsmerk en mag gezien worden. We zetten de uitrol van het Vlaams-Brussels merkenbeleid verder en zorgen steeds voor een link met de huisstijl van de Vlaamse Gemeenschap “Verbeelding Werkt”. Muntpunt blijft ook een spil in het tonen wat de Vlaamse Gemeenschap in Brussel te bieden heeft. Samen met de VGC schakelen we zo veel mogelijk de Vlaamse instellingen en voorzieningen in Brussel in één keten, die naar elkaar doorverwijzen en elkaar promoten bij hun publiek.

Muntpunt (p.279)

  • "We geven Muntpunt alle kansen om zijn rol als belevingsbibliotheek, informatie- en communicatiecentrum en cultureel onthaalcentrum waar te maken. We zorgen ervoor dat Muntpunt zijn opdracht waarmaakt om een fysiek en virtueel loket te ontwikkelen voor het verstrekken van informatie over cultuur en vrije tijd, onderwijs en vorming, welzijn en gezondheid, werken en wonen in Brussel. We werken hiervoor aan een nieuw samenwerkingsakkoord waarbij we zowel van de Vlaamse overheid als van de VGC de nodige engagementen verwachten. Muntpunt behoudt ook de opdracht om een aangepast drietalig (Nederlands, Frans, Engels) onthaalbeleid voor expats in Brussel in de praktijk te brengen en te versterken."

Cultuur en toerisme (p.279)

  • Het Vlaams cultureel leven vormt een onmisbare schakel in het cultuurlandschap van Brussel. We zetten actief in op de verdere promotie van de evenementen van de Vlaamse cultuurinstellingen via het Vlaams netwerk in Brussel en de media. In de samenwerking met Visit-Brussels inzake cultuurcommunicatie, wordt er op toegezien dat de Vlaamse inbreng ook zodanig erkend wordt.
  • De door de Vlaamse overheid bestuurde en mee-bestuurde culturele instellingen (Muntpunt, Ancienne Belgique, Kaaitheater, KVS, Beursschouwburg, Bronks …) tonen zich herkenbaar als Vlaamse instellingen in Brussel en maken zich kenbaar als ambassadeurs van het Vlaamse cultureel beleid. Ze bedden zich ook in de ruime Vlaamse gemeenschap te Brussel in, en werken daarbij structureel samen met andere Nederlandstalige actoren uit bijvoorbeeld het onderwijs en de socio-culturele sector. Investeringen in culturele projecten, al dan niet in samenwerking met andere partners, zetten het Vlaams cultureel leven in Brussel in het licht. We trachten onder andere via een kwaliteitsvol vrijetijdsaanbod Brusselse jongeren te betrekken bij de Vlaamse gemeenschap.
  • We dringen aan bij de Federale Overheid op een overdracht van het Amerikaans Theater voor de creatie van een nieuwe Vlaamse culturele pool.

Lees het volledige akkoord hier >>>


Persoverzicht

Artistieke & culturele sector Beleid